2

“ĐOÀN THANH NIÊN ĐI ĐẦU TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG NÓI CHUNG VÀ
TRUYỀN THỐNG Xễ VIẾT NGHỆ TĨNH NểI RIấNG”
Người viết: Phó bí thư Đoàn trường, Thạc sĩ Lịch sử Nguyễn Việt Anh

Mở đầu quyển “Lịch sử nước ta” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
“Dân ta phải biết sử ta,
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Trong “Di chỳc” thiêng liêng để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta, trên cơ sở tổng kết những thực tiễn vô cùng phong phú của cách mạng nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đó nờu tư tưởng chiến lược vĩ đại của Người: “ Bồi dưỡng lịch sử cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết”. Chõn lớ sỏng ngời ấy đó soi sáng quá khứ và đang tiếp tục soi sáng tương lai cách mạng của Tổ quốc ta. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc Lần thứ IV cũng đó vạch rừ: “Tiền đồ rạng rỡ của tổ quốc Việt Nam xó hội chủ nghĩa nằm trong tay thanh niờn, thiếu niờn và nhi đồng”.
Xuất phát từ tư tưởng của Đảng và Bác Hồ kính yêu, trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay đũi hỏi giỏo dục phổ thụng phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Mỗi một môn học ở nhà trường phổ thông phải góp phần đào tạo thế hệ trẻ. Những kiến thức mà học sinh đó được học có tác dụng rất lớn đến sự phỏt triển trớ tuệ, trỏi tim, nhõn cỏch của học sinh. Những gỡ học sinh đó tỡm hiểu, đó tiếp thu qua bài giảng của thầy khi ngồi trờn ghế nhà trường sẽ khơi dậy trong học sinh những tư tưởng, tỡnh cảm đúng đắn, sẽ là hành trang vô giá cho thế hệ trẻ vững tin trên con đường lập thân, lập nghiệp và hội nhập với thế giới. Hành trang mà thế hệ trẻ mang theo đó là những kiến thức khoa học bộ môn, là những kĩ năng nghề nghiệp, là những truyền thống văn hóa, lịch sử của quê hương, của đất nước. Đó chính là những mục tiêu trong chiến lược của Đảng xác định cho giáo dục: “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hỡnh thành đội ngũ lao động có tri thức và có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xó hội”. Đây cũng là phương hướng quan trọng chỉ đạo việc đào tạo thế hệ trẻ, kế tục và phát triển sự nghiệp cách mạng theo con đường mà Đảng, chủ tịch Hồ Chí Minh đó lựa chọn.
Đất nước của chúng ta đang trong thời kỡ hội nhập, nhiều nền văn hóa mới du nhập vào nước ta, những người chịu tác động trực tiếp của văn hóa ngoại lai đó chính là thế hệ thanh thiếu niên, khi các em chưa đủ trỡnh độ, đủ năng lực để phân biệt được những điều tốt, xấu thỡ việc giỏo dục nhận thức, giỏo dục truyền thống đối với các em là rất quan trọng. Tuy nhiờn, cú một thực tế là hiện nay, có nhiều nhà trường chỉ quan tâm tới mục tiêu giáo dưỡng, chỉ chú trọng tới những môn học chạy theo nhu cầu thực dụng mà quên mất sự giáo dục toàn diện đức, thể, mĩ cho các em, xem nhẹ vai trò giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa của quê hương, của dân tộc đối với việc hình thành nhân cách cho học sinh. Vỡ vậy, ngày nay cú khụng ớt một bộ phận học sinh, được xem là người chủ tương lai của đất nước đã dần dần lãng quên lịch sử, văn hóa của dân tộc mình.
Ý thức được vai trũ của giỏo dục truyền thống rất cần thiết để giỏo dục cho học sinh lũng tự tụn dõn tộc, sự tự hào về quê hương đất nước. Trường THPT Lê Hồng Phong đó xem việc giỏo dục truyền thống cho học sinh là một nhiệm vụ trọng tâm trong giáo dục toàn diện học sinh. Để đa dạng hóa các hỡnh thức giỏo dục truyền thống núi chung, truyền thống Xụ viết Nghệ Tĩnh núi riờng, ban giỏm hiệu nhà trường đó giao cho cỏc tổ chức đoàn thể, trong đó nũng cốt là Đoàn thanh niờn phải xem việc giáo dục truyền thống là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục đoàn viên – thanh niên thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức, phát triển thẩm mĩ, tình cảm và các năng lực hoạt động thực tiễn, giúp các đoàn viên – thanh niên hiểu thêm về lịch sử, văn hóa quê hương, dân tộc và hòa nhập vào cuộc sống cộng đồng.
Vinh dự và tự hào khi trường THPT Lê Hồng Phong nằm trên một vùng đất giàu truyền thống văn hoá, yêu nước và cách mạng. Vùng đất mà trong bất cứ hoàn cảnh nào, người dân luôn giữ vững và phát huy tinh thần kiên trung, nghĩa khí, dũng cảm chống áp bức, bóc lột, chống ngoại xâm, bền bỉ, kiên cường khắc phục thiên tai, vượt qua bao cam go để dựng xây cuộc sống ngày càng tốt đẹp. Hưng Nguyên từng là lỵ sở của đạoNghệ Anqua các triều đạiTrần-Lờ-Nguyễnsuốt gần 300 năm. NúiLam Thànhđó chứng kiến những chiến tớch hào hựng chống quõn xõm lược Minh gắn liền với tên tuổi nghĩa sĩ đại vươngNguyễn Biểu, Lê Lợi. Không những thế, Hưng Nguyên cũn là quờ hương của nhiều nhân vật lịch sử nổi tiếng nhưĐinh Bạt Tụy,Nguyễn Trường Tộ,Lờ Hồng Phong,Phạm Hồng Thỏi, Lê Xuân Đào... và là vùng đất có nhiều di tích lịch sử - văn hóa tâm linh như đền Hoàng Mười, đền Vua Lê, đền Thanh Liệt, chùa Hến, đặc biệt Hưng Nguyên lại là trung tâm của phong trào cách mạng 1930 – 1931, đỉnh cao Xô viết Nghệ Tĩnh, quê hương của tổng bí thư Lê Hồng Phong... đó là những điều kiện vô cùng thuận lợi để Đoàn trường giáo dục trực quan sinh động về truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ của nhà trường.
Để đa dạng hóa các hỡnh thức giỏo dục truyền thống, Đoàn thanh niên đó thụng qua nhiều hoạt động như:
1. Chỳ trọng cụng tỏc tuyờn truyền bằng nhiều hỡnh thức khỏc nhau.
Để đạt được mục đích giáo dục truyền thống, Đoàn trường đó thụng qua nhiều hỡnh thức giỏo dục truyền thống như: để giáo dục truyền thống cách mạng, nhân các ngày lễ lớn của dân tộc: ngày 3/2, ngày 26/3, ngày 22/1… Đoàn trường kết hợp với các tổ chức khác trong nhà trường bên cạnh tổ chức lễ mít tinh, kỉ niệm còn lồng ghép các hoạt động khác như thi văn nghệ – thể thao, viết báo tường, viết bản tin, tổ chức các trò chơi dân gian, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về các nhân vật lịch sử, đặc biệt là tìm hiểu về những nhân vật lịch sử liên quan tới địa phương như: nhà cải cách Nguyễn Trường Tộ, Tổng bí thư Lê Hồng Phong, nhà lónh đạo phong trào cách mạng 1930 - 1931: Lê Xuân Đào…
2. Huy động các đoàn viên, thanh niên tham gia cụ thể vào các hoạt động giỏo dục truyền thống như:
2.1. Sử dụng phũng truyền thống nhà trường để giáo dục truyền thống: hàng năm, cứ mỗi ngày khai trường đến, bài học đầu tiên mà học sinh lớp 10 được học chính là học tại phũng truyền thống nhà trường. Qua các tư liệu, các hiện vật, các tranh ảnh…được trưng bày tại phũng truyền thống, cỏc cỏn bộ đoàn làm rừ cho đoàn viên, thanh niên biết được về quá trỡnh xõy dựng và phỏt triển của nhà trường, những thành tích nổi bật của nhà trường qua các thời kỡ. Qua đó giáo dục cho các em biết được những truyền thống về học tập, lao động, về bề dày lịch sử hào hùng của nhà trường, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của các em khi được học tập dưới mái trường thân yêu mang tên tổng bí thư Lê Hồng Phong. Bên cạnh đó, Đoàn trường cũn xem phũng truyền thống nhà trường không chỉ là phũng tham quan mà cũn là phũng học mở cho tất cả học sinh trong nhà trường đến để nghiên cứu và học tập.
2.2. Tham quan lịch sử: Đoàn trường xác định đây là một nội dung quan trọng trong giáo dục truyền thống cho các đoàn viên, thanh niên. Để khai thác các di tích lịch sử ở địa phương, Đoàn thanh niên tùy theo các hoạt động chủ điểm mà đưa ra các hỡnh thức giỏo dục phự hợp. Như nhân dịp kỉ niệm ngày sinh tổng bí thư Lê Hồng Phong, hàng năm, Đoàn trường tổ chức cho các đoàn viên, thanh niên tham quan thực tế và học tập tại cụm di tớch lịch sử Lờ Hồng Phong. Kỉ niệm ngày Xụ viết Nghệ Tĩnh thỡ tổ chức cho cỏc em học tập tham quan tại Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh, thắp hương tri ân tại nghĩa trang Thái Lóo, sưu tầm tranh ảnh, hiện vật có liên quan tới các địa điểm, nhân vật ở địa phương tham gia phong trào Xô viết...để giáo dục truyền thống có hiệu quả, Đoàn trường đó yờu cầu cỏc em lập hồ sơ lưu trữ, viết bài cảm nghĩ, liên hệ bản thân và nêu lên những đóng ý kiến của mỡnh về những gỡ đó tỡm hiểu. Qua cỏc hoạt động của các em, ban thường vụ Đoàn trường nhận xét, đánh giá và lưu vào hồ sơ đoàn cho các đoàn viên.
2.3.Tổ chức nói chuyện chuyên đề: nhân dịp cỏc ngày lễ lớn của dõn tộc, Đoàn trường đó phối hợp với cỏc tổ chức chuyờn mụn trong và ngoài nhà trường để kể chuyện, nói chuyện lịch sử, chiếu phim, trao đổi, thảo luận với cỏc em về cỏc nhõn vật lịch sử, về cỏc ngày truyền thống của dõn tộc, của quê hương…với cách thức tổ chức cho học sinh toàn trường hoặc cho từng khối, lớp tùy theo mức độ của chủ điểm. Cụ thể để hướng tới kỉ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí tổng bí thư Lê Hồng Phong, ngày truyền thống Xô viết Nghệ Tĩnh 12/9, đoàn trường đó lựa chọn đội tuyển và cử các đoàn viên, thanh niên khối 10 và 11 tham gia giao lưu cuộc thi tỡm hiểu về “Phong trào cỏch mạng 1930 – 1931, đỉnh cao Xô viết Nghệ Tĩnh” do Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp với phũng văn hóa huyện tổ chức. Đặc biệt, trong năm học 2012, trường THPT Lê Hồng Phong khai giảng năm học đúng vào tháng của những sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc và địa phương. Kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí tổng bí thư Lê Hồng Phong, ngày truyền thống Xô viết Nghệ Tĩnh 12/9. Đoàn trường và xác định đây không chỉ là đợt sinh hoạt chính trị, tư tưởng rộng rói cú ý nghĩa đối với cán bộ, công nhân viên nhà trường, mà cũn là dịp giỏo dục tư tưởng cách mạng, giáo dục lí tưởng sống cho các đoàn viên, thanh niên toàn trường. Chính vỡ thế để giáo dục có hiệu quả, Đoàn trường đó phối hợp với Bảo tàng Xụ viết Nghệ Tĩnh, các ban nghành cấp Huyện và nhà trường tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề: “ Lê Hồng Phong với giáo dục truyền thống cách mạng”, đồng thời trưng bày các hiện vật, tranh ảnh liên quan tới đồng chí tổng bí thư Lê Hồng Phong, liên quan tới phong trào cách mạng 1930 – 1931, đỉnh cao Xô viết Nghệ Tĩnh. Thông qua buổi chuyên đề, đó gúp phần giỏo dục cho cỏc em về: những truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của quê hương, đất nước. Truyền thống tự học, tự vượt khó vươn lên trong học tập, bản lĩnh cách mạng của cỏc nhõn vật lịch sử. Truyền thống về tinh thần của người dân Hưng Nguyờn: kiờn trung, nghĩa khí, dũng cảm chống áp bức, bóc lột, chống ngoại xâm, bền bỉ, kiên cường khắc phục thiên tai, vượt qua bao cam go để dựng xõy cuộc sống ngày càng tốt đẹp…qua các truyền thống đó, hỡnh thành cho cỏc em niềm tự hào, lũng biết ơn về quê hương Xô viết anh hùng. Nâng cao ý thức trỏch nhiệm của học sinh trong học tập và lao động để góp sức mỡnh xõy dựng quê hương ngày càng giàu mạnh hơn.
2.4. Đoàn trường luôn quan tâm tới các hoạt động đền ơn đáp nghĩa uống nước nhớ nguồn, thụng qua cỏc phong trào hoạt động làm nghỡn việc tốt, phong trào “kế hoạch nhỏ”, “tấm lòng vàng” tặng bạn, chăm sóc và bảo vệ các di tích lịch sử ở địa phương, sưu tập và tỡm hiểu tranh ảnh, hiện vật, thơ ca, hũ vố…về cỏc nhõn vật, về cỏc di tớch, địa danh, về các dũng họ tham gia phong trào đấu tranh năm 1930 – 1931. Qua đó nhằm giáo dục cho các em ý thức bảo vệ các tư liệu lịch sử về địa phương, giáo dục tinh thần và thái độ lao động nghiêm túc, đúng đắn. Ngoài ra, Đoàn trường thường xuyên tổ chức cỏc hoạt động ngoại khóa hành quân về các “địa chỉ đỏ” như di tích tưởng niệm Lê Hồng Phong, nghĩa trang Thái Lão, quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, tham quan Bảo tàng Xụ viết Nghệ Tĩnh, giao lưu kết nghĩa với đơn vị bộ đội 414 ở Nam Đàn, ...
Tất cả các hoạt động trên, bên cạnh mục đích giáo dục truyền thống, còn là dịp để các đoàn viên thanh niên biến sự tri ân, lũng biết hơn ơn, niềm tự hào dân tộc, quê hương thành các hành động cụ thể, đồng thời cũng nhằm tạo ra sân chơi bổ ích, lành mạnh cho các Đoàn viên – thanh niên, tạo ra không khí phấn khởi trong lao động và học tập cho các em.
Dẫu biết rằng cụng tỏc giỏo dục truyền thống cú ý nghĩa rất thiết thực trong việc giỏo dục lũng yờu nước, tự hào dân tộc và là gốc rễ cho sự phát triển bền vững, nhưng xem ra công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho giới trẻ hiện nay, để đạt được hiệu quả cao, thỡ cũn cần phải nỗ lực nhiều hơn. Hiện nay, các hoạt động giáo dục truyền thống của nhà trường và đoàn trường còn đơn điệu, thiếu chiều sâu. Cỏc khu di tích lịch sử văn hóa địa phương vẫn chưa nhận được sự quan tõm của nhà trường, của các đoàn viên – thanh niên. Một phần là ý thức của đoàn viên – thanh niên chưa tự giác, ít sự quan tâm tới truyền thống, không có niềm thích thú với vấn đề này, mà lại quan tâm nhiều hơn tới sự hiện đại, mới mẻ. Chính vỡ vậy, làm sao để đoàn viên - thanh niên nhận ra được tầm quan trọng của việc tiếp thu, duy trỡ và phỏt huy truyền thống cỏch mạng, truyền thống văn hóa của địa phương, của dõn tộc, chúng tôi thiết nghĩ, để giáo dục truyền thống cách mạng ngày càng có hiệu quả hơn, đi vào chiều sâu hơn cần có các giải pháp sau:
- Sự quan tâm và định hướng giáo dục trong nhà trường, chú ý tới tớnh toàn diện trong giỏo dục học sinh. Việc giỏo dục truyền thống phải được tiến hành theo nguyên tắc đường thẳng và đồng tâm, nghĩa là phải đi từ cấp học thấp đến cao, phải tiến hành thường xuyên, liên tục theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”. Nhà trường cần phải có phũng truyền thống, phũng học bộ mụn, cỏc thiết bị đồ dùng dạy học hiện đại…có như thế mới phát huy được vai trũ bộ mụn trong giỏo dục truyền thống cho học sinh, cú “trực quan sinh động” thỡ mới “tư duy trỡu tượng” được.
- Phải biết lựa chọn chủ đề, không rập khuôn máy móc mà tùy thuộc vào từng hoàn cảnh, tùy thuộc vào thực tế nhà trường. Nên lồng ghép với các ngày lễ lớn của dân tộc để tuyên truyền, giáo dục. cần tôn trọng đối tượng giáo dục.
- Người giáo dục phải làm gương cho người được giáo dục, nghĩa là nhà trường phải xem việc giáo dục truyền thống là một nhiệm vụ trọng tâm trong mục tiêu giáo dục. Phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá, nhận xét kết quả và đề xuất ra được các giải pháp giáo dục kịp thời. Khụng tuyờn truyền theo kiểu hụ khẩu hiệu, mỏy múc. Bản thõn mỗi giỏo viờn phải tự rốn luyện mỡnh, việc giáo dục truyền thống cho học sinh có đạt được kết quả hay không phụ thuộc phần lớn vào thái độ, tư cách, phẩm chất của người giáo viên. Nghĩa là người đi giáo dục phải là một tấm gương sáng trong lí luận và thực tiễn, phải xem việc giáo dục truyền thống là một nhiệm vụ quan trọng, cần thiết. Không giáo dục theo kiểu áp đặt, thái độ hời hợt, thiếu nghiêm túc, cần tôn trọng đối tượng giáo dục.
- Đối tượng mà chúng ta giáo dục chịu ảnh hưởng những tác động lớn của môi trường sinh sống, luôn luôn mong muốn vươn lên, cho nên việc giáo dục phải đáp ứng những yêu cầu, nguyện vọng chính đáng. Phải kết hợp giáo dục lí tính với tỡnh cảm, lớ tưởng kết hợp với thực tiễn. Nghĩa là phải thu hút được học sinh trực tiếp tham gia vào các hoạt động giáo dục, không đặt đối tượng được giáo dục nằm ngoài mục tiêu giáo dục, bị động.
- Phải lôi cuốn được nhiều các tổ chức đoàn thể cùng tham gia giáo dục, đối với từng mụn học thỡ tựy theo đặc trưng môn học mà tích hợp nội dung giáo dục cho học sinh, phát huy thế mạnh của các môn học xó hội trong giỏo dục truyền thống. Chỳ ý xõy dựng lớ tưởng, niềm tin, hỡnh thành nghĩa vụ cụng dõn cho học sinh.
- Biết vận dụng và kết hợp khộo lộo nhiều hỡnh thức giỏo dục truyền thống khỏc nhau, kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động học nội khóa và chính khóa, đặc biệt là sử dụng các nguồn tư liệu lịch sử, văn hóa…của chính địa phương để giáo dục. Thông qua sự việc thật, con người thật thỡ việc giỏo dục truyền thống mới đạt được kết quả. Phải có sự phối hợp giữa các môn học, với toàn bộ hoạt động giáo dục của nhà trường. Đây cũng chính là việc thực hiện nguyên tắc liên môn trong công tác giáo dục nói chung và giáo dục truyền thống nói riêng trong nhà trường.
Tóm lại: Giáo dục truyền thống cách mạng, giáo dục giá trị văn hóa dân tộc cho học sinh suy cho cùng chính là thực hiện chiến lược con người, xây dựng con người mới với những phẩm chất mới nhằm đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước. Làm tốt công tác giáo dục truyền thống cách mạng dân tộc cho học sinh trong các trường học sẽ có tác dụng chuyển hóa sức mạnh tinh thần, năng lực trí tuệ của tuổi trẻ thành sức mạnh vật chất, để phát huy tối đa sức mạnh nội sinh của dân tộc. Như vậy, vừa có thể tiến lên văn minh hiện đại, vừa giữ gỡn cỏc giỏ trị văn hóa dân tộc, tạo lập con đường phát triển ổn định và bền vững cho đất nước trong thế kỷ mới. Đó chính là ôn cố - tri tân.
Người viết: P.bí thư đoàn trường,Th.s Lịch sử: NGUYỄN VIỆT ANH